Việc giải mã giấc mơ đã tốn biết bao giấy mực trong suốt hàng trăm năm qua, với thật nhiều trường phái tâm lý, cùng với đủ cách giải thích ta có thể nghĩ đến… Đến ngày nay, từ điển giấc mơ vẫn là một vật thiết yếu cho những ai muốn giải mã giấc mơ của mình! Để khám phá ý nghĩa của thế giới giấc mơ của bạn, đây là một số kỹ thuật đơn giản nhưng có tác dụng khai sáng rất cao.
Từ xa xưa, những giấc mơ đã được coi là kênh đặc quyền mà qua đó, thần linh – hay ác quỷ – nói chuyện với chúng ta. Nhưng kể từ thời Freud, ta coi phần lớn trong số chúng là sản phẩm độc quyền và duy nhất của người mơ. Thông qua giấc mơ, vô thức thể hiện và hiện thực hóa mong muốn của nó theo cách ẩn giấu và bị bóp méo, để làm cho thông điệp được tâm trí chấp nhận.
Với Jung, một nhà tiên phong vĩ đại khác của phân tâm học, giấc mơ chuyển hóa các nhu cầu, sự thất vọng và khát vọng của chúng ta thành hình ảnh: chúng có chức năng bù đắp. Nhưng vai trò của chúng không dừng lại ở đó. Theo Jung, thông qua các biểu tượng và nguyên mẫu từ thần thoại và tôn giáo, chúng kết nối ta với vô thức tập thể, có nghĩa là với ký ức phổ quát của tất cả loài người chúng ta. Một số giấc mơ cũng có một “chức năng cho tương lai”: dự đoán về một sự kiện hay một đặc điểm tính cách được đưa ra để tâm trí biết đường phát triển, mang đến giải pháp cho một vấn đề hay một xung đột. Đối với Jung, như với tâm lý học siêu cá nhân, hoạt động trong mơ của chúng ta mở ra cho ta một chiều kích mang tính tâm linh cao hơn của sự sống thông qua các nhân vật như thiên thần, phù thủy, pháp sư, sinh thể ánh sáng…
Dù kịch bản giấc mơ có như thế nào, đó vẫn là một nguyên liệu độc đáo và quý giá mà ta có thể giải mã và sử dụng. Các công cụ thăm dò dưới đây chắc chắn không phải là công cụ thay thế cho công việc phân tích với nhà trị liệu, nhưng chúng có thể mở ra nhiều cánh cửa quan trọng vào sự khám phá chức năng tâm trí của bạn.
1- Khám phá những ham muốn thực sự của bạn
Theo Freud, giấc mơ của ta là những câu đố, bí ẩn cần giải mã. Chúng nói bằng những từ ngữ được che đậy và những hình ảnh ngụy trang của những ham muốn vô thức của chúng ta. Nhưng, để có thể tiếp cận vào ý nghĩa của chúng, ta vẫn cần phải kỳ công đào nó ra, đằng sau những khung cảnh huyền ảo hay phi lý mà ta thấy trong giấc ngủ. Do đó, trong một giấc mơ, một sức hút mãnh liệt về phía một người “bị cấm đoán” có thể được thể hiện dưới một hình thức trái ngược – sự ghê tởm -, giống như sự căm ghét của ta với ai đó, ta cảm giác thấy nhưng phài kìm nén nó xuống, có thể dẫn đến một cử chỉ trìu mến trong mơ. Freud phát hiện ra bốn quá trình được vô thức của ta sử dụng để phát triển thành giấc mơ ta thấy ban đêm. Chúng sẽ hữu ích cho bạn khi bạn cố gắng diễn giải chúng.
Sự cô đọng: cùng một cảnh sẽ tập hợp nhiều yếu tố riêng rẽ, vừa để đánh lạc hướng người mơ vừa để thỏa mãn một số ham muốn. Ví dụ: “Trong một sân chơi, tôi cãi nhau với ông chủ của mình, khi đó lại mang tên anh trai tôi, kết hôn với một người phụ nữ mà tôi không thể chịu đựng nổi.”
Sự chuyển chỗ: vô thức, để che giấu những thôi thúc và xung năng của nó, nó sẽ chuyển cảm xúc của người mơ ra khỏi chủ đề khiến anh ta quan tâm nhất sang chủ đề thứ yếu. Ví dụ: “Tôi đi tàu điện ngầm để gặp mẹ tôi, người mà tôi có mối quan hệ đầy mâu thuẫn và tôi dành phần còn lại cho giấc mơ của mình để điền vào những bảng biểu hành chính cực kỳ phức tạp.”
Hình tượng hóa: câu chuyện mang tính vô thức của giấc mơ được ẩn giấu dưới một kịch bản dễ chấp nhận hơn. Người mơ sử dụng từ ngữ và hình ảnh dưới dạng ẩn dụ, để diễn đạt cụ thể tất cả những gì thuộc về chủ đề tình dục. Ví dụ: “Trong nhà hát, tôi nhét một chiếc kéo vào túi của người hàng xóm…”
Triển khai: quá trình “tút tát” cuối cùng mang lại cho giấc mơ một khía cạnh hợp lý và chấp nhận được cho người mơ.
Hãy cầm bút lên
Để giải mã các thông điệp trong đêm của bạn, hãy bắt đầu bằng cách đặt một cuốn sổ tay và cây bút trên bàn cạnh giường ngủ.
Khi bạn thức dậy, hãy để những hình ảnh, giọng nói, cảm giác đến với bạn, mà không cố gắng hiểu chúng.
Sau đó viết ra giấc mơ của bạn (những điểm nổi bật nhất hay thường lặp lại nhất) như thể bạn đang kể một bộ phim mình đang xem. Ghi lại từng yếu tố (hình ảnh, từ ngữ) và từ những mô típ này, hãy tiến hành liên kết, bằng cách liên tưởng một cách tự do nhất có thể, mà không cần suy nghĩ hay kiểm duyệt. Ví dụ: Một chiếc xe hơi chạy ngang qua, tôi nghỉ làm, tôi cảm thấy buồn và tức giận, giống như khi vợ tôi rời khỏi nhà. Do đó, bạn sẽ có được những “dòng liên kết” cho mỗi nút thắt của giấc mơ.
Xác định những điểm có kháng cự: chúng biểu hiện trong những mỗi liên kết khó khăn hay không thể thực hiện, và tạo ra trong bạn một cảm giác khó chịu.
Tách riêng ra cảnh cuối cùng: nó thường tổng hợp thông điệp của giấc mơ.
Diễn giải giấc mơ: lấy lại các dòng liên kết của bạn và đọc chúng bằng cách để cho các liên kết mới (ký ức, suy nghĩ, cảm xúc) nổi lên bên trong bạn. Vào cuối khoảng thời gian suy tưởng hướng nội này, bạn sẽ biết được ham muốn nào đã được thỏa mãn trong giấc mơ của mình. Sau đó, bạn có thể nghĩ về cách bạn có thể tận dụng nó trong cuộc sống có ý thức hàng ngày của bạn.
2- Nhận lời khuyên
Đối với Jung, giấc mơ là một đồng minh có khả năng mở ra cánh cửa đến thế giới nội tâm của chúng ta. Nó được liên kết trực tiếp với vô thức cá nhân của ta và vô thức tập thể. Nó kết nối ta với phần thiết yếu của nhân cách ta. Thông điệp trong những giấc mơ của ta truyền cảm hứng giúp ta thiết lập một mối quan hệ chính đáng hơn với chính mình. Từ quan điểm của Jung, giấc mơ của ta có rất nhiều dấu hiệu và biểu tượng mang lời khuyên và đề xuất thay đổi. Để làm ta nhận thức được những trở ngại cho sự phát triển bên trong ta, giấc mơ sẽ dựng lên, theo nhiều cách khác nhau, những nguy hiểm đe dọa ta hoặc các tình huống đang giam hãm chúng ta, đặc biệt là trong những cơn ác mộng.
Hãy cầm bút lên
Viết những giấc mơ của bạn vào một cuốn sổ và gạch chân những yếu tố mạnh trong nội dung giấc mơ: nhân vật, cảnh vật hoặc những hình ảnh tạo ra những cảm xúc đặc biệt (dữ dội, đáng lo ngại…).
Những tình huống hay hình ảnh này cũng là lời mời gọi…
… dám thay đổi
Những hình ảnh nhận được: thấy mình đứng trước một ngã tư, ở nước ngoài, trước những món ăn ngoại lai hay đứng trước những yếu tố bất thường trong một khung cảnh bình thường ; có một cuộc gặp gỡ đầy niềm vui ; thay đổi cách bài trí ngôi nhà của mình; chuyển nhà…
Thông điệp được truyền tải: hãy tự hỏi về các mối liên hệ, các dự án, các lựa chọn hiện tại của bạn trong cuộc sống, bởi vì chúng có thể không còn tương ứng với những khát vọng sâu thẳm- nhất trong bạn nữa.
… dám xúc tiến thực hiện các điều chỉnh
Những hình ảnh nhận được: sự thái quá (bay rất cao, hay bản thân là một vị vua bạo chúa); những cuộc gặp gỡ tồi tệ (đụng độ quái vật, động vật hay người mang nhiều đe dọa); những liên minh trái khoáy (thường là giữa các loài động vật, như hổ kết hợp với cừu, hay đại bàng với cá)…
Thông điệp được truyền tải: có một thứ gì đó trong cuộc sống hoặc trong hành vi của bạn phải được cân bằng lại. Các yếu tố gợi đến sự thống trị hay lạm dụng có tác dụng nhắc nhở bạn áp dụng biện pháp và hành vi nhân từ hơn. Cuộc gặp gỡ tồi tệ tương ứng với một khía cạnh của nhân cách đang bị kìm nén trong bạn (tính hung hăng, ghen tuông…) nó phải được xác định để được chấp nhận sau đó được nhập tâm. Liên minh trái khoáy mời gọi bạn đa dạng hóa tập hợp các hành vi của mình. Ví dụ: hổ = hung hăng / cừu = ngọt ngào và ngây thơ; đại bàng = sự thống trị hoặc sự sáng suốt / cá = sự kín đáo, thận trọng…
… nhận thức về những sự chuyển hóa
Những hình ảnh nhận được: các biểu tượng liên quan đến sự vượt qua (cầu, cửa, lặn xuống nước, ra khỏi cơn bão, sinh sản, cắt tóc…).
Thông điệp được truyền tải: giấc mơ gợi lên một sự biến chuyển quan trọng từ bên trong và mang tính tích cực (ra khỏi giai đoạn để tang, cơn trầm cảm, sự lệ thuộc, vv.). Nó mời bạn bước qua vùng hỗn loạn, với các cơn khủng hoảng trong phát triển và thay đổi nội tâm đi kèm, một cách có ý thức và tự tin.
3- Chào đón các thông điệp của vũ trụ
Với tâm lý học siêu cá nhân, giấc mơ của chúng ta mở ra cho ta những thực tại khác. Xuất hiện vào những năm 1970 từ cuộc gặp gỡ giữa một số nhà trị liệu, bao gồm cả Abraham Maslow (cha đẻ của phương pháp nhân văn) và Stanislav Grof (người phát minh ra kỹ thuật thở holotropic), liệu pháp tâm lý siêu cá nhân kết hợp những khám phá tâm lý học đương thời và những truyền thống tâm linh. Tâm lý học siêu cá nhân quan tâm đến các trạng thái ý thức biến đổi, có khả năng mở ra cánh cổng đến với kiếp trước, với thế giới linh hồn… Để tiếp cận với chiều kích cá nhân của những giấc mơ, Monique Tiberghien, nhà trị liệu tâm lý, đã phát triển một phương pháp sáu bước, lấy cảm hứng từ kỹ thuật d.r.e.a.m.s của nhà tâm lý học người Mỹ Patricia Garfield, chuyên gia về giấc mơ sáng tạo.
Hãy cầm bút lên
Mô tả bối cảnh giấc mơ của bạn (sự kiện và thời tiết ở những ngày trước hay những ngày kế tiếp).
Suy nghiệm lại những cảm xúc liên quan đến giấc mơ bằng cách ghi lại chúng một cách chi tiết. Ví dụ: “Tôi cảm thấy xấu hổ vì đã ngã trước mặt mọi người.”
Khám phá những cảm giác, giữa âm thanh, hình ảnh, sự kiện trong mơ và những điểm tương ứng của chúng trong cuộc sống thực. Ví dụ: “Màu xanh lá cây tươi sáng của thằn lằn là màu xanh của cánh cổng nhà tôi.”
Kích hoạt năng lượng của những nhân vật trong giấc mơ bằng cách hỏi họ: “Này chú hề, anh muốn tôi làm gì?”
Mandala. Vẽ một hình vuông, bao quanh nó bằng một hình tròn, vẽ một chữ thập ở giữa. Trong các không gian được phân định như vậy, hãy viết tên của tất cả các nhân vật trong giấc mơ (“Gaëlle, em gái tôi”) hoặc một từ minh họa một khoảnh khắc đặc biệt (“sự theo đuổi”, “sấm sét”). Bạn cũng có thể vẽ chúng. Đắm chìm trong hình ảnh bên trong mỗi khung hình mandala và thu thập thông điệp nổi lên. Ví dụ: “Hãy trở nên táo bạo hơn.”
Ý nghĩa. Suy ra ý nghĩa chung bằng cách soi lại mandala và hỏi to, “Thông điệp của giấc mơ này là gì?” Chào đón mà không phán xét hay kiểm duyệt câu kết luận được hiện ra cho bạn (ví dụ: “Tôi phải dành nhiều thời gian hơn cho người khác”).
Tham khảo bài viết của tác giả Flavia Mazelin Salvi trong tạp chí Psychologies (psychologies.com)