Ook de man mag nu huilen in Hollywood

Mannen zien huilen op film is niet per se nieuw. In de oorlogsklassieker Saving Private Ryan (1998) zien we het zeker zes keer. Maar waar het toen vooral verborgen werd voor anderen en het alleen ‘mocht’ omdat je niet anders kan wanneer je je maten in een oorlog verliest, is er inmiddels ruimte voor een ander soort traan op de mannelijke wang. We zien niet alleen meer tranen, maar ook om steeds meer uiteenlopende redenen. Zoals bij Lloyd Vogel (Matthew Rhys), de cynische onderzoeksjournalist in A Beautiful Day In The Neighborhood (2019), die het niet droog houdt wanneer televisiepresentator Fred Rogers (Tom Hanks) hem vraagt één minuut in stilte na te denken over ‘alle mensen die ons met hun liefde hebben gevormd tot wie we zijn’. Of Walter Lovell (John Lithgow) die in Late Night (2019) met betraande ogen aan zijn vrouw toegeeft hoeveel verdriet haar ontrouw hem heeft gedaan.

Het helpt dat wereldwijd wordt bevraagd wat mannelijkheid nu eigenlijk is. Een concept dat tot voor kort niet zo vaak en uitgebreid werd besproken. Een reclame van scheermerk Gillette uit 2019 riep bijvoorbeeld mannen op andere mannen aan te spreken op machogedrag. Een Tedtalk van acteur en regisseur Justin Baldoni waarin hij vertelt waarom hij „klaar is te proberen mannelijk genoeg te zijn” werd bijna zes en een half miljoen keer bekeken.

Tegengif

Filmmakers in Hollywood richten hun pijlen vooral op ‘toxische mannelijkheid’. Een term die tegenwoordig wordt gebruikt om de negatieve kanten te omschrijven van wat gezien wordt als ‘mannelijke trekken’, zoals dominantie of emotieloosheid. Ze willen een tegengif bieden door, zoals regisseur Marielle Heller, onder andere te pleiten voor het uitspreken van gevoelens. En hoe dat kan leiden tot verlossing. „Het is belangrijk films te maken over mannen die proberen een beter mens te worden en die de worsteling met mannelijkheid laten zien”, legde zij in Toronto uit na de première van haar film A Beautiful Day In The Neighborhood.

Andy Salmen, producent van het op het SXSW filmfestival bekroonde Saint Frances (2019) herinnert zich hoeveel impact alleen al het lezen van een emotioneel toegankelijke man in het script op hem maakte. Saint Frances gaat over Bridget (Kelly O’Sullivan) die per ongeluk zwanger wordt, abortus pleegt en gedurende dit proces een bijzondere vriendschap sluit met het kind waar zij op past. Het beëindigen van de zwangerschap heeft op haar echter minder effect dan op Jace (Max Lipchitz), de man met wie Bridget een kortstondige relatie heeft.

Als ik Salmen spreek via Zoom vertelt hij hoe hij geraakt werd door hoe goed Jace met zijn emoties kan omgaan. „De eerste keer dat ik het las werd ik er super ongemakkelijk van, maar mijn vrouw, die mij vaak wat afgesloten vindt, verzekerde me dat dat juist goed was”, lacht hij. Vooral het moment waarop Jace aan Bridget in bed voorleest uit het ‘emotiedagboek’ dat hij bijhoudt, raakte Salmen. Jace benoemt in het gesprek zijn aanhoudende verdriet over het verlies van het kind. En corrigeert zichzelf nadat Bridget heeft aangegeven dat verlies niet te voelen: hij noteert in zijn dagboekje dat het ‘zíjn’ verlies is waar hij op doelt.

De scène uit Saint Frances schijnt gelijk een licht op een andere trend, die waarschijnlijk niet los van de toename van mannelijke emoties op het scherm kan worden gezien. Namelijk vrouwelijke personages die hun emoties afschermen. Bridget roept in dezelfde scène uit dat het ‘toch ook toegestaan is om eens niet verdrietig te zijn’. Of neem Beth Harmon in de Netflix-serie The Queen’s Gambit. Een personage dat dit jaar gelauwerd werd omdat het een complexe, niet-emotioneel gedreven vrouw portretteert.

Salmen, die zelf opgroeide in een omgeving met vaders en grootvaders in het leger die hun emoties te allen tijde voor zichzelf hielden, ziet mannelijke emoties nu overal. „Zelfs in een horrorfilm als A Quiet Place [uit 2018]. Hoofdpersonage Lee Abbott mag in de film niet praten en moet het helemaal van zijn emotionele beleving hebben. Angst, zorgen, boosheid en verdriet, het komt allemaal voorbij. En het belangrijkste is dat het niet wordt neergezet als een zwakte.”

Kwetsbaarheid

Volgens Salmen is de belangrijkste reden voor de toename dat er de afgelopen jaren meer films werden gemaakt, maar ook dat er meer diverse schrijvers en regisseurs de filmindustrie zijn binnengekomen.

Dat weet ook trans-acteur Shaan Dasani (Criminal Minds). „Schrijvers van kleur en non-binaire en transmakers bijvoorbeeld, die brengen een andere beleving van de wereld met zich mee. Als mensen die vaak buiten de norm leven, hebben ze moeten vechten om te staan waar ze staan en dat brengt een zekere kwetsbaarheid met zich mee die zichtbaar is in de scripts die worden geschreven.”

Die kwetsbaarheid is belangrijk om te zien voor mannen én vrouwen, zegt Dasani via Zoom. „De cis-mannen [geboren als man en zich ook man voelend, red.] die ik ken, zijn regelmatig bang om hun emoties te tonen”, legt de acteur uit. „Emoties tonen en huilen wordt niet alleen door andere mannen niet altijd met open armen verwelkomd, ook vrouwen hebben er moeite mee. En mannen willen juist voor vrouwen niet zwak overkomen.”

Volgens Salmen kun je met film die culturele normen veranderen. „Je hebt de macht om te laten zien; dit is oké. Het is als man oké om je niet altijd goed te voelen of hulp te vragen. Je hoeft niet meer van steen te zijn.”